سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
140
تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )
گفتند : حكم قرار دادن شما در جنگ صفّين ، ( 1 ) فرمود : « شما را به خدا آيا من روزى كه قرآنها را سرنيزهها برافراشتند به شما نگفتم با من دربارهء آنها مخالفت نكنيد ، شما گفتيد ما بر اساس كتاب خدا سخن ايشان را اجابت مىكنيم ، گفتم : آنها از روى مكر و فريب قرآنها را برافراشتهاند ، شما گفتيد : اگر به حكم كتاب خدا تن ندهى تو را مىكشيم و يا تسليم ايشان مىكنيم ، وقتى كه شما جز قرآن را نپذيرفتيد ، من داورى دو حكم را مشروط كردم كه بر اساس كتاب خدا داورى كنند ، بنا بر اين اگر آنها بر خلاف حكم خدا و قرآن داورى كردهاند ، ما از عمل آنها بيزاريم » . گفتند : چگونه افرادى را حكم قرار دادى ؟ فرمود : « به خدا سوگند كه من مخلوقى را حكم قرار ندادهام بلكه قرآن را حكم قرار دادم ، چون قرآن نوشتارى ميان دو جلد است و سخن نمىگويد بلكه اين افراد هستند كه قرآن را تلفّظ مىكنند . » گفتند : تو راست مىگويى ولى ما كافر شديم چون آن كار را كرديم و حالا در پيشگاه خدا توبه كرديم تو نيز مثل ما توبه كن تا با تو بيعت كنيم و گرنه با تو مىجنگيم . ( 2 ) سدى مىگويد : چون على ( ع ) مقابل آنان ايستاد ، فرمود : « اى جماعتى كه شما را عداوت و لجبازى از راه حق بيرون كرده و هواى نفس شما را به باطل كشانده است . همانا من شما را زنهار مىدهم كه مبادا به نحوى رفتار كنيد كه فردا اين امّت شما را نفرين كنند در حالى كه شما در كنار اين رودخانه بدون هيچ دليل و برهانى از طرف پروردگارتان بر زمين افتادهايد . آيا من شما را از حكميّت منع نكردم و شما را آگاه ساختم كه بر سر نيزه كردن قرآنها از سوى مردمى كه دين ندارند يك عمل فريبكارانه است . وقتى كه از من جدا شديد به درشتى شتافتيد ! هم اكنون برگرديد ، اگر آن دو نفر مطابق كتاب خدا داورى كردند بسيار خوب و گرنه ما بر همان عقيدهء قبلى خود هستيم » گفتند : تو نيز مانند ما از كفر خود توبه كن ! على ( ع ) فرمود : « واى بر شما ! آيا پس از ايمانم به رسول خدا ( ص ) و جهاد و هجرتم با او در راه خدا اكنون خود را كافر معرّفى كنم كه در آن صورت من گمراه بوده و از هدايت يافتگان نيستم » . ( 3 ) هشام بن محمد مىگويد : همين كه على ( ع ) خواست تا ابو موسى را براى حكميت بفرستد زرعة بن برح طائى و حرقوص بن زهير سعدى از خوارج آمدند و گفتند : حكمى جز حكم خدا نيست ، على نيز در جواب آنها فرمود : « حكمى جز حكم خدا نيست » حرقوص رو به على ( ع ) كرد و گفت : از خطايى كه مرتكب شدى توبه كن و از تعيين حكم برگرد و با ما